Washington planını kim sızdırdı?

Kuzey Irak'taki PKK liderlerini yakalamaya yönelik gizli operasyon planının basına sızmasından rahatsız olan Bush yönetimi, "ABD'li askerler mi, Kongre üyeleri mi sızdırdı?" sorusunu tartışıyor.

ABD'li gazeteci Robert Novak'ın, Kuzey Irak'taki PKK liderlerini yakalama amaçlı gizli bir operasyon planını açığa vurması, Washington'da tartışma yarattı.
Bush yönetimi, operasyon planını resmen doğrulamadı, ancak yönetim ve Kongre çevrelerinin Milliyet'e aktardıkları, Novak'ın, önceki gün Washington Post'ta yayımlanan, "Bush'un Türk kumarı" başlıklı makalesinde verdiği bilgilerle örtüşüyor.
Yetkili çevrelerin, haberi kimin sızdırmış olabileceği konusundaki tahminleri ise, "operasyona isteksiz ABD askerleri" ve "boşboğaz Kongre üyeleri" diye iki olasılıkta yoğunlaşıyor.

Novak'ın makalesinin ateşlediği tartışma, şu sorular çevresinde dönüyor:

1. Spekülasyon mu?
ABD'li kaynaklar, Novak'ın makalesini "spekülasyon" diye geçiştirmediler. ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) üç numarası Eric Edelman'ın, bir süre önce Kongre'nin sınırlı sayıda üyesine gizli brifing verdiği bilgisi de Kongre kaynaklarınca doğrulandı.
Bu durum, ABD Dışişleri'nden Matthew Bryza'nın 23 Temmuz'daki, "PKK'ya karşı 4 ya da 6 hafta içinde somut girişim olabilir" açıklamasıyla birleştirilince, söz konusu girişimin, "K. Irak'taki PKK liderlerinin ABD özel kuvvetlerince yakalanması" olabileceği izlenimi doğuyor. Ancak bu izlenim resmen doğrulanmıyor.

2. Kongre sabotajı mı?
Bu tip gizli bir askeri operasyonu, Washington'da ve Ankara'da önceden bilenlerin sayısının "toplam 10-15 kişiyi geçmeyeceği" ifade ediliyor. Bazı gözlemcilere göre, Edelman'ın yasa gereği bilgilendirdiği Kongre üyeleri arasında "bu operasyona aklı yatmayanlar" Novak'a konuşmuş olabilir.
Novak'ın makalesinde, Edelman'ı dinleyen Kongre üyelerinin operasyonun "akıllıca olup olmadığını sorguladıklarını" aktarması, bu yönde bir işaret.
Washington Times gazetesi de dünkü "Kongre'deki Gevşek Dudaklar" başlıklı başyazısında aynı yorumu yaptı ve "Kamuoyuna yansımasıyla birlikte, operasyon tümüyle masadan kalkmadıysa da ciddi biçimde sabote edilmiş oldu" diyerek "boşboğaz" Kongre üyelerini suçladı.

3. Centcom komplosu mu?
Bush yönetimi dışından bazı gözlemcilerse, "ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (Centcom) K. Irak'ta PKK'ya karşı eyleme isteksiz baktığını; sınırlı bir özel kuvvet operasyonuna bile gönülsüz olduğunu" öne sürüyor.
Bu çevreye göre, "Edelman'ın brifingleriyle Washington'da operasyondan haberli olanların sayısı artınca, PKK'ya karşı eyleme isteksiz askeri yetkililerden biri Novak'a konuşmuş, Novak da asıl kaynağını gizlemek için Kongre üyelerini öne çıkartmış" olabilir.

4. Operasyon iptal mi?
Bu sorunun, Washington'da karşılığı yok. Resmi açıklamalar, "K. Irak'ta PKK'ya karşı yapılabilecekler konusunda Türkiye ile işbirliğimiz sürecek" demenin ötesine pek geçmiyor. Ancak konuyla ilgili hemen herkes, "PKK liderlerinin de artık haberli olduğu bir operasyonun başarı şansının azaldığı, dolayısıyla olası girişimin en azından ertelenebileceği" yorumunu yapıyor.
Bu konu, dün Brookings Enstitüsü'nde, Bilgi Üniversitesi öğretim üyelerinden Soli Özel tarafından da gündeme getirildi. Özel, Kürt seçmenden önemli destek alan AKP'nin yeni dönemde, "sınırötesi operasyona isteksiz" olacağını ve Iraklı Kürt liderlerle ilişkileri normalleştirmeye çalışacağını vurgularken, "Novak'ın makalesinin bir zararı da ABD'nin PKK'ya karşı ciddi girişimde bulunmasını zorlaştırmakla, bu normalleşmeyi ertelemektir" dedi.

HİLLARY CLINTON MU SIZDIRDI?

PKK'nın elebaşılarına karşı gerçekleştirilmesi planlanan "kafa kesme" operasyonunu, Demokrat Parti Senatörü ve başkan aday adayı Hillary Clinton'ın sızdırdığı öne sürülüyor. "Operasyon artık çok zora girdi, hatta imkansız hale geldi" diye konuşan hemen hemen bütün kaynaklar, "sızıntı"nın adresi olarak Hillary Clinton'ı gösterdi.

KUZEY Irak'taki PKK varlığına karşı bir "kafa kesme" operasyonu planlandığının Washington Post Gazetesi'nde açığa çıkması, harekatın geleceğine ilişkin soru işaretlerine yol açarken, haberi sızdıran "muhtemel" kaynaklar arasında Demokrat Partili New York Senatörü ve "başkan aday adayı" Hillary Clinton da yer alıyor. Hürriyet'ın konuştuğu çeşitli kaynaklar, "operasyon şimdi çok zora girdi" derken, diğerleri de "neredeyse imkansız hale geldi" diye konuştular. Ancak, bütün kaynaklar, öncelikle, haberin gazetenin önde gelen, etkili yazarı Robert Novak'a sızdırılmasının ardında "bir şekilde" Hillary Clinton'ın bulunduğu tezini ortaya attılar.

DİĞER TEORİLER Kaynaklar, PKK'ya karşı Türk-Amerikan ortak operasyonunun şimdi çok daha zorlaştığını özellikle ifade ettiler. Bir kaynak, "Evet, zorlaştı ama yapacaklar" derken, diğeri, "Operasyon engellenmiştir. İmkansız hale geldi" görüşünü savundu. Robert Novak'ın haber kaynağına ilişkin diğer teoriler ise şöyle:

GATES SIZDIRDI Bir iddiaya göre Eric Edelman ile arasında "ekol farklılığı" bulunan Savunma Bakanı Robert Gates haberi sızdırmış olabilir. Gates, Brent Scowcroft'un "gerçekçi" ekolünden geliyor. Eric Edelman ise Başkan Yardımcısı Dick Cheney'nin "sertlik yanlısı" ekolüne yakın bir isim. Bu iddiaya göre, haberi sızdıran Gates, Edelman'dan kurtulmak istiyor.

İKİ SENATÖR Novak yazısında, Başkan Bush ile bir araya gelen iki Senato üyesi John McCain ve Lindsey Graham'den söz ediyor. Bir kaynak, haberi bu iki isimden birinin sızdırmış olacağını söyledi. Buna göre, bu şekilde, Bush'un, Kuzey Irak'a değil, Irak'taki diğer askeri operasyonlara odaklanması amaçlandı. Ayrıca, Robert Novak'ın, McCain ve Graham gibi sağ-kanat politikacılara yakın olduğu biliniyor.

CIA VEYA KÜRTLER Bazı kaynaklar ise CIA'nın "Kürtler'e yakın" olmasından hareket ederek, haber kaynağının Amerikan istihbaratından biri veya birileri olabileceğini öne sürdüler. Bir diğer olası kaynak olarak da, Washington'da "aktif ve etkili olan Iraklı Kürt çevreler" gösterildi. ABD Kongresi'nden bir kaynağın "kapalı" toplantıyı Kürtlere ve Kürtlerin de "operasyonu önlemek için" Robert Novak'a sızdırmış olabileceği üzerinde duruluyor.

BRİFİNGİ YAZMIŞTI Novak, PKK'ya karşı bir ortak "kafa kesme" operasyonu yapılacağını Edelman'ın Kongre'deki gizli brifingine dayanarak yazmıştı. Novak, örtülü CIA ajanı Valerie Plame'in adını köşesinde yazarak "Ajangate" skandalının patlak vermesine neden olmuştu.

Edelman'dan intikam almış

Robert Novak, operasyon planının, Kongre'deki kapalı bir oturumda Pentagon'un "üç numaralı adamı" ve eski Ankara Büyükelçisi Eric Edelman tarafından anlatıldığını yazmıştı. Ancak, geçen hafta, Edelman ile Senatör Clinton arasında "kötü bir kavga" yaşanmıştı. Edelman, Clinton'a yazdığı bir mektupta, ABD'nin Irak'tan çekilmesine ilişkin planlardan kamuoyu önünde söz edilmesini "düşman propagandasına güç kazandırmak" diye nitelemişti. Clinton'ın, Edelman'ı Savunma Bakanı Robert Gates'e şikayet ettiği belirtiliyor. Bir kaynak, "Bence, Hillary, Türkiye'yi fazla düşünmeden sırf intikam hırsıyla Edelman'a darbe vurmak istedi. Kapalı toplantıda var mıydı bilmiyorum ama olan birilerinden öğrenmiş ve sızdırmış olabilir" dedi. Bir diğer kaynak ise "Hillary kincidir. Edelman'ın kellesi gitmeden rahat etmez. Sızdırmış olması yüksek ihtimaldir" diye konuştu.