'Sivil' anayasa hazırlığı başlatan AKP, 12 Eylül askeri darbesi ve sonraki süreçte yönetimde aktif rol üstlenenlerin yargılanmasını engelleyen geçici 15. maddeyi de kaldırıyor. 12 Eylülcülerin yargılanmasının önünü açması nedeniyle önemli bir adım sayılan bu değişikliğin, cezai anlamda sonuç üretip üretmeyece-ği henüz meçhul. Bu konuda zamanaşımına dikkat çekilirken, AKP'de darbecilerin yargılanmasıyla ilgili iklimin henüz oluşmadığı ve değişikliğin şekilde kalabileceği yorumları yapılıyor.

Kenan Evren önderliğindeki 12 Eylül darbesini yapanlar, Anayasa'ya ekledikleri geçici maddeyle, sivil düzene geçilinceye kadar yaptıklarından dolayı yargılanmayacaklarını hüküm altına almıştı. Darbeden sonra çok sayıda kayıp, işkence, haksız idam iddiaları gündeme geldi. Buna karşın madde Anayasa'daki yerini, darbeciler de 'zırhlarını' korudu.
12 Eylülcülere anayasal koruma sağlayan maddenin durumu AKP'nin başlattığı yeni anayasa çalışmalarında da gündeme geldi. Değerlendirmelerde, bu maddenin sivil bir anayasada yer almaması gerektiği belirtilerek 'ayıklanması' kararlaştırıldı. Anayasa profesörü Ergun Özbudun başkanlığında hazırlanan ve Başbakan Tayyip Erdoğan'a sunulan taslakta da bu maddeye yer verilmedi.

AKP, akademisyenlerden gelen taslağı muhalefetle toplumsal kesimlerin tartışmasına açıp TBMM'ye sunmadan önce partili hukukçu ve akademisyenlerden oluşan bir komisyona inceleterek son şeklini vermeyi kararlaştırdı. Ancak, AKP'nin de, Geçici 15'inci madde konusunda ilk taslaktaki düzenlemede bir değişikliğe gitmemesi ve bu maddenin anayasadan çıkarılması bekleniyor.

Bu maddeye yeni anayasada yer verilmemesinin, darbecilerin yargılanmasının önünü açması ve koruma zırhını kaldırması açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekiliyor. Ancak AKP'de, bu değişikliğin, cezai anlamda bir sonuç üretip üretmeyeceği de değerlendiriliyor. AKP'li hukukçular, 12 Eylülcülerin yargılanması konusunda zamanaşımına dikkat çekerken, aradan geçen 27 yılın ardından soruşturma açılsa dahi cezai yaptırıma gidilmesinin zor olduğunu vurguluyor. AKP'de, ülkede henüz darbecilerin yargılanması ikliminini oluşmadığı, bunun gerçekleşmesi halinde gerginlikler yaşanabileceği kaygısı da var. Bu değişikliğin zamanaşımı engeli nedeniyle şekli bir kapsamda kalabileceği yorumları da yapılıyor.

Zırh Ne Getiriyor?

1982 Anayasası'nda düzenlenen Geçici 15'inci Madde şöyle: "Milli Güvenlik Konseyi'nin, bu Konseyin yönetimi döneminde kurulmuş hükümetlerin, 2485 sayılı Kurucu Meclis Hakkında Kanunla görev ifa eden Danışma Meclisi'nin her türlü karar ve tasarruflarından dolayı haklarında cezai, mali veya hukuki sorumluluk iddiası ileri sürülemez ve bu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamaz."

İnsanlığa Karşı Suçta Zamanaşımı Yok

12 Eylül darbesine zırh kaldırılsa bile zaman aşımı devreye girebilecek. Ancak yeni TCK'ya göre insanlığa karşı suçlarda zamanaşımını işlemiyor. Bu arada yeni TCK'nın eski suçlar için uygulanamayacağı da savunuluyor. TCK'daki 'insanlığa karşı işlenen suçlar' arasına kasten öldürme, kasten yaralama, işkence, eziyet veya köleleştirme, kişi hürriyetinden yoksun kılma, bilimsel deneylere tâbi kılma, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, zorla hamile bırakma ve zorla fuhuşa sevk etme giriyor.

Bu suçların cezası sekiz yıl ile ağırlaştırılmış müebbet hapis. 12 Eylülcülerin 'insanlık suçu' nedeniyle yargılanabilmesine yol açacak iddialar arasında, 650 bin kişiyi gözaltına alıp işkenceden geçirmek, 1 milyon 683 bin kişiyi fişlemek, on binlerce kişi hakkında 'adil yargılama hakkı'nı hiçe saymak, yüzlerce kuşkulu ölüm ve kayba neden olmak, binlerce öğretim üyesi ve yargıcın işine son vererek çalışma hakkını ihlal etmek gibi suçlar var.

Nazif İFLAZOĞLU-(RADİKAL)

0