12 Eylül 1980 askeri darbesinin üzerinden tam 30 yıl geçti. Türkiye otuz
yıl önce yönetime el koyan cunta yönetimi nedeniyle çok zor dönemlerden
geçti. 12 Eylül'ün yıl dönenimde bu defa halk yönetime el koydu.
Anayasa değişikliği ile ilgili yapılan referandum için halk sandık
başıma gitti. Türkiye'de 49 milyon seçmen 151 bin sandıkta tercihini
“evet”ten yana kullandı.

Referandum'da Anayasa değişiklik paketine yüzde 58 'evet' yüzde 42 'hayır' oyu verildi. Türkiye genelindeki 49 milyon 478 bin 223 seçmenin yüzde 77'si sandık başına gitti.
74 ilde seçmenler Anayasa değişiklik paketine 'evet' oyu verirken Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, Çanakkale, Balıkesir, İzmir, Manisa, Uşak, Bilecik, Eskişehir, Aydın, Denizli, Antalya, Mersin, Adana, Hatay ve Tunceli illerindeki seçmenler 'hayır' dedi.

Boykotun etkili olduğu illerden katılım oranı Hakkari'de yüzde 7, Şırnak'ta yüzde 22 oldu. Ağrı, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Van ve Batman'da 'evet' oylarının oranı yüzde 90'ları aştı. 'Evet' oy oranının en yüksek olduğu iller ve oranları; Ağrı (96), Batman (95), Siirt (95), Bingöl (95), Diyarbakır (94) olarak sıralandı.

'Hayır' oylarının en yüksek çıktığı il yüzde 81 oy oranı ile CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun memleketi Tunceli oldu. Tunceli'yi yüzde 74 oy oranı ile Kırklareli, yüzde 73 ile Edirne, yüzde 69 ile Muğla ve yüzde 65 oy ile Tekirdağ izledi. İzmir'de 'hayır' oyları yüzde 63 oldu.

Peki referandum sonucu neleri değiştirdi?

İşte değişiklik maddelerinin satır başları:
- Parti kapatma davalarında, milletvekilliğinin düşürülmesi kararı verilemeyecek. (Madde 84)
- Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun (HSYK) halen 7 olan asıl üye sayısı 21'e, 5 olan yedek üye sayısı ise 10'a çıkarılacak. Kurulun Başkanı, Adalet Bakanı olmaya devam edecek. Kurul üyelerinin belirlenmesinde tüm hakim ve savcılar oy kullanacak. (Madde 159)
- Yüksek Askeri Şura (YAŞ) kararları yargıya götürülebilecek. Yargı, bu yetkiyi, idari eylem ve işlemin hukuka uygunluğunun denetimiyle sınırlı kullanacak, yerindelik denetimi yapamayacak. (Madde 125)
- Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar, her durumda adliye mahkemelerinde görülecek. (Madde 145)
- Memura toplu görüşme yerine toplu sözleşme hakkı getirilecek. Ancak, memura yine grev hakkı tanınmıyor. (Madde 53)
- Memura verilen uyarma ve kınama cezaları da yargı denetimine açıldı. (Madde 129)
- Kişiler, "Anayasa şikayeti" başvurusunda bulunabilecek. Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilecek. (Madde 148)
- Kamu Denetçiliği Kurumu (ombudsmanlık) oluşturulacak. Kurum, TBMM Başkanlığı'na bağlı olarak kurulacak ve idarenin işleyişi ile ilgili şikiyatleri inceleyecek.
- "Kadınlar ve erkekler eşik haklara sahiptir" şeklindeki maddeye "bu maksatla alınacak tedbirler, eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz" cümlesi eklenerek, pozitif ayrımcılık getirildi. (Madde 10)
- Yurt dışına çıkma hürriyetini kısıtlamak, hakim iznine bağlanıyor. Değişiklik, özellikle vergi cezaları nedeniyle getirilen yasakları etkileyecek. (Madde 23)
- "Ailenin korunması" başlıklı maddenin başlığı ‘ailenin korunması ve çocuk hakları' şeklinde değiştirilerek, çocuk hakları genişletiliyor. (Madde 41)
- Anayasanın, 12 Eylül yöneticilerinin yargılanmasını önleyen geçici 15. maddesi, yürürlükten kaldırıldı.

0