Meksika'da başlayıp dünyanın birçok ülkesine yayılan H1N1 virüsünün görüldüğü ülke ve hasta sayısı artmaya devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), domuz gribinden ölenlerin sayısının 6 bini geçtiğini açıkladı.

DSÖ' nün son verilerine göre, bu yılbaşında Meksika ve ABD'de ilk ortaya çıktığından bu yana dünya çapında H1N1 enfeksiyonuyla bağlantılı olarak ölenlerin sayısı 6 Bin 71 kişi oldu. Türkiye'de ölenlerin sayısı ise 30'a ulaştı.

Dünyayı ve Türkiye'yi etkisi altına alan domuz gribi salgınına karşı bitkisel çözüm önerilerinde bulunan Eczacı Zeki Erdil, Geven otunun salgından korunmak için ucuz ve güvenli bir alternatif olabileceği gibi Bingöl için ekonomik anlamda da katkılar sağlayacağını savundu. Yaptığı çalışmalar hakkında bilgi veren Erdil, şunları kaydetti.

GEVEN (Astragalus species)

Leguminosae familyasında yer alan Astragalus cinsi ülkemizde 250 türle temsil edilen küçük sık dikenli çalılardır. Geven türlerinin gövdeleri toprağa yakın yerden yaralanır, bu yaralardan sızan zamka kitre (Gummi Tragacanta) zamkı denir. Bu zamk kâğıt, kumaş ve ilaç sanayi inde kullanılır. Ülkemizin ihracat ürünlerindendir. Bitki uzun, lifli bir kök gövdeye sahiptir ve çok yıllıktır. Kök Çin, Avrupa ülkeleri, Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri'nde soğuk algınlığı ve grip tedavisi ile baskılanmış bağışıklık sistemi işlevleri için ilaç olarak kullanılmaktadır.

Bitki, Bingöl'de Astragalus microcephalus, A.gummifer, A.kurdicus, A.glycyphyllos gibi önemli türlerle temsil edilir. Kökler floraya zarar vermeyecek, erozyona neden olmayacak şekil ve sıklıkta sonbahar ve erken ilkbaharda topraktan çıkarılıp temizlenir, kabukları soyulduktan sonra ince ince dilimlenir, güneşte veya kaloriferli ortamlarda kurutulur. Dilimlenip, kurutulmuş haliyle sarı bir dil basacağını veya dil basacağının parçalanmış halini andırır. Bitki binlerce yıldır Çin tıbbında kullanılır ve bugüne kadar geven alımı ile meydana hiç bir zehirlenme olgusu bildirilmemiştir. Ülkemizde halk arasında toprak üstü kısımları mide bağırsak iltihaplarında, ağrıda, şişliklerde, siyatikte, tansiyon yüksekliğinde ve emziren annelerde süt artışını sağlamada haşlama şeklinde kullanılıyorsa da dikkat çekici ve başka ülkelerdeki kullanılışını destekleyici olan ateşe tutularak dikenleri azaltılmış gevenin besi hayvanlarına onları kış hastalıklarından korumak için yem veya yem katkısı olarak veriliyor olmasıdır. Geven ülkemizde 250 türle temsil ediliyor olduğu halde 2–3 yıldır kökünden yapılmış ekstreler veya kapsül halinde yurtdışından ithal edilerek eczane ve aktarlarda yüksek fiyatla satılmaktadır. Köklerin ülkemizden sağlanabilmesi halinde halkımız için yaklaştığı söylenen domuz gribi salgınından korunmak için ucuz ve güvenli bir alternatif olabileceği gibi ekonomik anlamda da katkıları olacaktır.

ETKİLERİ: Kökler bağışıklık yükseltici, uyarıcı, yenileyici, virüs öldürücü, uyum sağlatıcı, tonik, idrar söktürücü, karaciğer, dalak ve sindirim işlevlerini arttırıcı. Geven bağışıklık sistemi için olağan üstü etkinliğe sahiptir. Klinik çalışmalarda insan kalbini Coxsackie b 2 virüsünden hem koruduğu hem de daha önce bu virüs ile enfekte olmuş kişilerin hasarlarının düzelmesini sağladığı gösterilmiştir. Geven; insan vücudunda mikroorganizmalara karşı doğal öldürücü hücrelerin (naturel killer cells) etkinliğini arttırır. Tümör önleyici özelliği kanıtlanmış olup, bu amaçla yapılan deneylerde denek farelerin %80'inde kanser yayılmasını önlemiştir. Bir başka çalışmada gevenin bağışıklık sistemi yetersiz olan kanser hastalarında T hücresi etkinliğini uyardığı ve bağışıklık işlevini yeniden yapılandırdığı görülmüştür. Geven fagositoz hücrelerinin sayısını ve etkinliklerini arttırarak istilacı mikroorganizmaların yutulması işlemini uyarır, artmış makrofaj etkinliği 72 saate kadar devam eder. Kemik iliği ve lenf dokusundaki kök hücrelerin (ihtiyaç halinde her tür hücreye dönüşebilen 'temek' hücreler)sayısını arttırır, etkin bağışıklık hücrelerine dönüşümlerini uyarır, dalağın etkinliğini arttırır, antibadi salınımını arttırır ve virüs yıkımına işaret eden hormonal haberci moleküllerin üretimini destekler. Karaciğer vücudun bağışıklığı destekleme sistemi içinde önemli bir organıdır ve geven karbon tetra klorür ve stilbenemid gibi güçlü zehirlerden karaciğeri korur.

KULLANILIŞI: Geven kökü çay, kapsül, tentür olarak veya pilav, çorba gibi besinlerin içinde alınabilir.

ÇAY: 75 gram kuru kök bir demlikte siyah çay gibi demlenir ve gün boyu içilir.

KAPSÜL: Öğütülüp toz haline getirilen kuru kök kapsüllere doldurulur, bağışıklık toniği olarak günde 3–4 kez 3 kapsül alınır.

TENTÜR:60 derecelik 100gram alkolde 20gram kuru kök ışık almayan ortamda 15 gün bekletilir, süzülür, günde 3–4 kez 30–60 damlaya kadar alınır.1litre saf elma sirkesinde ışıksız ortamda 20 gün bekletilen 250 gram kuru kökten elde edilen süzüntüden günde 3–4 kez 1 tatlı kaşığı alınabilir.

BESİN: Yedi sekiz dilim kuru kökten uzun süreli kısık ateşte hazırlanan demleme çorba ve pilavlar için et suyu yerine kullanılabilir:

KAYNAKLAR VE KAYNAK KİŞİLER:

1).Acartürk,R(2004):Şifalı Bitkiler Flora ve Sağlığımız,Orman Genel Müdürlüğü Mensupları Yardımlaşma Vakfı Yayınları No:1,Ankara

2).Baytop,A(1985):Tıbbi Bitkiler Atlası, İstanbul Üniv. Eczacılık Fakültesi Yayınları No:42, İstanbul.

3).Buhner,S,H(2001):Bitkisel Antibiyotikler, İlaca Dirençli Bakterilerin Tedavisi İçin Doğal Alternatifler,Platform Yayınları, İstanbul.

4).Canay,O(1986):Tıbbi Farmakoloji, İlaç Tanımı, İlaç İndeksi, Gözlem Matbaacılık, İstanbul.

5).Doğan,İlker:Bingöl İl Sağlık Müdürlüğü Eczacılık Şube Müdürü 2009.

6).Erdil,Zeki:Bingöl Emir Eczanesi Sahip ve Mesul Müdürü 2009.

7)Güven,K,C(2006):Tıbbi Formüller,Nobel Tıp Kitabevleri,İstanbul.

8).Özer,M(2005):Tabiat Eczanesi,Bürde Yayınları,İstanbul.

9).Stoyanov, N(1980):Şifalı Bitkiler, Kipaş Dağıtım, İstanbul.

10).Şentürk, R(2009):Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi, Hikmet Neşriyat, İstanbul.